heavy duty non-return valves
31/03/2023
شیرهای کنترلی Parker | معرفی، عملکرد و مزایای شیرهای هیدرولیک پارکر
11/10/2025
رله ولتاژی؛ ساختار، عملکرد و کاربردها
مقدمه
در سیستمهای برق صنعتی و خانگی، حفاظت از تجهیزات در برابر نوسانات ولتاژ از اهمیت بالایی برخوردار است. یکی از پرکاربردترین وسایل در این زمینه رله ولتاژی یا Voltage Relay است.
این وسیله نقش مهمی در جلوگیری از آسیب دیدن دستگاههای برقی دارد و با کنترل سطح ولتاژ، امنیت مدارهای الکتریکی را تضمین میکند.
رله ولتاژی چیست؟
رله ولتاژی یک تجهیز حفاظتی است که وظیفه آن تشخیص افزایش یا کاهش غیرمجاز ولتاژ در مدار و در نتیجه قطع یا وصل برق برای محافظت از دستگاههاست.
در واقع، این رله زمانی که ولتاژ از محدوده مجاز عبور کند، بهصورت خودکار مدار را قطع میکند تا مانع از آسیب به تجهیزات الکتریکی شود.
ساختار رله ولتاژی
رلههای ولتاژی از اجزای مختلفی تشکیل شدهاند که هرکدام نقش خاصی در عملکرد صحیح آن دارند:
-
سیمپیچ (Coil): بخش اصلی حساس به ولتاژ.
-
کنتاکتها (Contacts): قسمتهای مکانیکی که باز یا بسته میشوند.
-
مدار اندازهگیری: برای مقایسه ولتاژ واقعی با مقدار تنظیمشده.
-
منبع تغذیه کمکی: در رلههای دیجیتال برای تغذیه مدار کنترل.
نحوه عملکرد رله ولتاژی
عملکرد رله ولتاژی بر پایه مقایسه ولتاژ واقعی مدار با مقدار از پیش تعیینشده است.
وقتی ولتاژ بیشتر از حد مجاز یا کمتر از مقدار تعیینشده شود، رله دستور قطع مدار را صادر میکند.
در مدلهای دیجیتال، این فرآیند توسط میکروکنترلرها انجام میشود که دقت و سرعت بالاتری دارند.
انواع رله ولتاژی
رلههای ولتاژی بر اساس نوع عملکرد و کاربردشان به چند نوع اصلی تقسیم میشوند:
1. رله ولتاژ بالا (Over Voltage Relay)
برای محافظت از تجهیزات در برابر افزایش بیش از حد ولتاژ استفاده میشود.
2. رله ولتاژ پایین (Under Voltage Relay)
در مواقع افت ولتاژ بیش از حد مجاز، مدار را قطع میکند.
3. رله ترکیبی
توانایی تشخیص همزمان افت و افزایش ولتاژ را دارد.
4. رله دیجیتال
دارای نمایشگر، تنظیمات دقیق و امکانات هوشمند برای کنترل صنعتی است.
5. رله آنالوگ
مدل سنتیتر که معمولاً در سیستمهای سادهتر به کار میرود.
کاربرد رله ولتاژی
کاربرد رله ولتاژی در صنایع مختلف و سیستمهای برق خانگی بسیار گسترده است.
برخی از مهمترین کاربردها عبارتاند از:
-
حفاظت از موتورهای الکتریکی در برابر نوسانات برق.
-
کنترل ولتاژ در تابلوهای توزیع برق صنعتی.
-
جلوگیری از آسیب به سیستمهای کامپیوتری و UPS.
-
استفاده در سیستمهای تهویه و روشنایی هوشمند.
-
کنترل ولتاژ در شبکههای سهفاز و تکفاز.
مزایا و ویژگیهای رله ولتاژی
استفاده از رله ولتاژی مزایای متعددی دارد، از جمله:
-
حفاظت سریع و دقیق از تجهیزات برقی.
-
نصب آسان و تنظیم محدوده ولتاژ دلخواه.
-
قابلیت اتصال به سیستمهای کنترلی PLC.
-
افزایش طول عمر دستگاهها و کاهش هزینههای تعمیرات.
-
دقت بالا در مدلهای دیجیتال.
نکات مهم در انتخاب رله ولتاژی
در هنگام خرید و انتخاب رله ولتاژی، به موارد زیر توجه کنید:
-
محدوده ولتاژ کاری مورد نیاز.
-
نوع بار (تکفاز یا سهفاز).
-
جریان نامی مدار.
-
سرعت عملکرد و نوع خروجی رله.
-
برند و کیفیت ساخت دستگاه.
جمعبندی
رله ولتاژی یکی از مهمترین تجهیزات حفاظتی در سیستمهای برقی است که از وسایل الکتریکی در برابر تغییرات ناگهانی ولتاژ محافظت میکند.
استفاده از این رله در تابلوهای برق، موتورهای صنعتی و تجهیزات حساس الکترونیکی باعث افزایش ایمنی، پایداری و عمر مفید دستگاهها میشود.
با انتخاب درست رله ولتاژی، میتوان از بروز بسیاری از خرابیهای ناشی از نوسانات برق جلوگیری کرد.
